Veel gestelde vragen

Buurtcoöperatie MeerEnergie: duurzame doelen, plannen en stand van zaken

Waarom is de energietransitie nodig en wanneer moet Amsterdam van het gas af?
Nederland moet de CO2-uitstoot vóór 2030 met 49% verlagen. Onder meer door over te stappen op duurzame energie. Gemeente Amsterdam moet in 2050 een aardgasvrije stad zijn.
Welk warmtenetwerk heeft MeerEnergie voor ogen?
Bij datacenters in het Sciencepark komt warmte vrij bij het koel houden van de computers. In totaal is daar zoveel energie beschikbaar dat er minimaal 5.000 huizen in Middenmeer van verwarming en warm water kunnen worden voorzien! Om dat voor elkaar te krijgen moeten een leidingennetwerk en een centrale warmtepomp worden aangelegd. En moeten bewoners enthousiast om buurtwarmte af te nemen. MeerEnergie onderzoekt hoe we dit haalbaar kunnen maken.
Hoe werkt de buurtwarmtelevering aan mijn woning?
Een warmtenetwerk is een netwerk van leidingen onder de grond waar warm water doorheen stroomt en dat een alternatief biedt voor het gasnetwerk. In geval van Middenmeer wordt het water (30°C) geleverd door het datacenter. Dat water wordt door een centrale warmtepomp verwarmd tot 70°C, waarna het wordt verspreid richting de aangesloten woningen. Het 70 graden warme water komt via een warmte-afleverset je woning binnen. De afleverset wordt aangesloten op je cv- en warm waterleidingen, bijvoorbeeld op de plek waar nu je cv-ketel hangt. Het water geeft warmte (en dus geen water) af in jouw huis en het afgekoelde water gaat via de afleverset terug naar het leidingennet in de straat. De afleverset is circa 40-4-20 cm, kleiner dus dan een cv-ketel.
Hoe duurzaam is buurtwarmte?
Buurtwarmte is warmte die anders grotendeels in de lucht verdwijnt. Dit systeem zorgt ervoor dat er geen gas meer nodig is voor verwarming van woningen en tapwater. Wel is er elektriciteit nodig voor de centrale warmtepomp die het water verwarmt tot 70°C. Hiervoor wil MeerEnergie duurzaam opgewekte elektriciteit inkopen. En in de toekomst is het met dit buurtinitiatief wellicht mogelijk om ook op andere manieren nog meer energie te besparen.
Van wie is MeerEnergie? Hoe werkt zo’n buurtcoöperatie?
Een buurtcoöperatie is een manier om samen met je buren te ondernemen. De coöperatie is democratisch georganiseerd, dat wil zeggen dat elke buurtbewoner die lid is zeggenschap heeft. In een coöperatie kunnen buurtbewoners op verschillende manieren deelnemen: leden die investeren (en later rendement kunnen verwachten) en leden die alleen deelnemen om warmte af te nemen. De buurtcoöperatie kan daarnaast als startpunt dienen voor verdere duurzaamheidsinitiatieven, zoals energiebesparing en zonne-energie in de buurt.
Wat is de rol van andere organisaties als Alliander, Equinix, gemeente, stadsdeel?
MeerEnergie onderzoekt de haalbaarheid van een buurtwarmtenet. We zitten daarvoor aan tafel met professionals van Alliander, het netwerkbedrijf dat in Amsterdam verantwoordelijk is voor de kabels en leidingen voor elektriciteit en gas. Alliander wil bijdragen aan een overgang naar schone energie. Zij heeft de mogelijkheid en kennis om een lokaal warmtenet aan te leggen en wil graag ervaring opdoen met het aanleggen van warmtenetten voor bestaande particuliere woningen, in samenwerking met bewoners.
Ook praten we met datacenter Equinix en de Jaap Edenbaan, die de vrijgekomen warmte uit hun installaties gratis ter beschikking willen stellen voor ons buurtwarmtenet.
Daarnaast zijn we in gesprek met de gemeente die in Amsterdam de regie voert over de overgang naar gasloze wijken voor onze wijk en over subsidiemogelijkheden. Tot slot spreken we met het stadsdeel Oost die de openbare ruimte beheert en gaat over de vergunningen om het warmtenet aan te leggen.
Ook de Jaap Edenbaan kan warmte leveren aan Middenmeer. Maar de Jaap Edenbaan gaat toch mogelijk weg uit Watergraafsmeer?
Wij weten niet hoe de toekomst van de Jaap Edenbaan er uit ziet. De beschikbare hoeveelheid restwarmte van het datacenter is vele malen groter dan van de Jaap Edenbaan. Het datacenter geeft de warmte ook continu af gedurende het hele jaar. Bij de IJsbaan is dat niet het geval. Vandaar dat we ons primair richten op de warmte van het datacenter, maar het zou kunnen dat de warmte van de Jaap Edenbaan een mooie toevoeging hierop geeft. Mocht dat niet mogelijk zijn doordat de Jaap Edenbaan weg gaat uit Watergraafsmeer dan geeft het datacenter alleen al genoeg warmte voor de wijk Middenmeer.
MeerEnergie wil met bewoners een ondernemingsplan uitwerken? Wat houdt dat in? Hoe gaat dat gebeuren?
Het ondernemingsplan bevat de uitwerking van het plan om een energiecoöperatie voor en door bewoners op te richten, die met een warmtenet in Middenmeer warmte gaat leveren vanuit de datacenters in het sciencepark. In het ondernemingsplan staat in hoofdlijnen het antwoord op vier vragen: Hoe regelen we technisch het warmtenet? Hoe zorgen we dat bewoners willen meedoen aan het warmtenet? Hoe organiseren we de energiecoöperatie en de samenwerking met de professionele partners? Hoe betalen en financieren we het warmtenet? Vanaf de ALV op 25 april 2018 tot het einde van het jaar zal in een ondernemingsplan worden opgesteld. Dat gaan we doen in werkgroepen met bewoners uit de wijk en met vertegenwoordigers van de meest betrokken professionele organisaties: Alliander DGO, Equinix, de gemeente Amsterdam en stadsdeel Oost. Met deze partners wordt een stuurgroep gevormd die gezamenlijk de regie gaat voeren op dit onderzoeksproces.  De weg naar een warmtenet is een lange weg, die verschillende fases kent. MeerEnergie en Alliander DGO hebben het initiatief genomen om een coöperatief warmtenet voor en door bewoners te verkennen. In die verkenning zijn we al veel te weten gekomen. Zo weten we dat het al met al een kansrijk project is, dat kansrijker wordt naarmate er meer woningen meedoen. Dit hebben we tot nu toe al samen voor elkaar gekregen.
Hoe ver zijn de plannen van MeerEnergie ontwikkeld?
De werkgroepen werken hun inbreng uit in drie stappen: Oriëntatie, uitwerking, afronding. Zij rapporteren na elke stap aan de stuurgroep en een buurtvergadering. Uiteindelijk besluit voor de bewoners de ALV van MeerEnergie over het ondernemingsplan. We hebben MeerEnergie als buurtcoöperatie opgericht met inmiddels meer dan 150 leden en meer dan 500 geïnteresseerden. We weten op hoofdlijnen hoe het warmtenet moet worden aangelegd en hoe duur dat is. We hebben met Equinix afgesproken dat zij warmte aan ons leveren als het warmtenet er komt. We hebben met een plan om samen met buurtbewoners en onze professionele partners de aanleg van het warmtenet te gaan onderzoeken De gemeenteraad heeft aangegeven dat zij wil dat onderzocht wordt hoe de herinrichting in Middenmeer Noord samen kan gaan met de aanleg van het warmtenet. Dat is nog niet bekend. Op dit moment onderzoeken we de haalbaarheid voor heel Middenmeer.
Wanneer komt het warmtenet in Middenmeer?
Dat is nog niet bekend. Op dit moment onderzoeken we de haalbaarheid voor heel Middenmeer.
Welke stappen moeten gezet worden voor het warmtenet definitief gaat werken?
1. de onderzoeksfase (die we dit jaar doorlopen), waarin we de scenario’s kiezen en een plan maken 2. de overeenkomstfase, waarin we het ondernemingsplan omzetten in zakelijke afspraken en een aanbod aan de bewoners 3. de voorbereidingsfase in waarin technische bestektekeningen gemaakt gaan worden voor de aanleg en de beheerorganisatie wordt opgericht 4. de realisatiefase, waarin het warmtenet wordt aangelegd en aangesloten 5. de exploitatiefase, waarin het warmtenet aan bewoners daadwerkelijk warmte levert.

Buurtwarmtenet in Middenmeer: hoe gaat dat werken?

Hoeveel Middenmeer-bewoners moeten er minimaal meedoen voordat een buurtwarmtenet wordt aangelegd?
Hoeveel bewoners mee moeten doen om te komen tot een sluitende businesscase weten wij nog niet. Dat is afhankelijk van de aanleg- en exploitatiekosten en van de te verwachten opbrengsten van afnemers en subsidies. We gaan dat in de onderzoeksfase verder uitzoeken.
Gaan alle straten open om het warmtenet aan te leggen?
Ja, maar we willen dat zoveel combineren met andere openbare werken, waaronder het groot onderhoud in Middenmeer Noord.
Moet je je huis extra isoleren als je overgaat op het warmtenet?
Hoe minder warmte je nodig hebt om je huis te verwarmen, hoe minder je betaalt. Net als bij verwarmen met een cv-ketel. Isoleren in geen verplichting. Als echter op langere termijn meer woningen in de buurt goed worden geïsoleerd kan de temperatuur van het warmtenetwerk omlaag. Hierdoor gaat de centrale warmtepomp efficiënter functioneren zodat deze minder elektriciteit nodig heeft. Het loont dus wel om je huis te isoleren.
Wat gebeurt er met mijn cv-ketel als ik overstap op buurtwarmte?
Die wordt deskundig verwijderd. De ruimte houd je over. We denken nog na over de mogelijkheid voor een opkoopregeling voor vrij nieuwe cv-ketels.
Heb ik wel warmte als het datacenter uitvalt?
Warmtelevering via een warmtenet is even betrouwbaar als de levering van gas.. Mocht er een storing optreden bij de het datacenter, dan treedt direct de back-up voorziening in werking door middel van een noodstroom aggregaat. We kijken nog hoe we deze voorziening zo duurzaam mogelijk kunnen maken. De kans dat een datacenter in storing valt (en dus geen warmte afgeeft) is trouwens bijzonder klein omdat zij hun klanten een bedrijfszekerheid bieden van 99,99999%.

Buurtwarmte in Middenmeer: wat kost het, wat levert het op?

Wat ga ik betalen voor buurtwarmte?
Dat is nu nog niet bekend.Het doel van MeerEnergie is dat de kosten voor de afname van buurtwarmte gelijk blijven of lager worden dan de kosten voor verwarming met gas. De warmte wordt geleverd via de bewonerscoöperatie zonder winstoogmerk. Bewoners die dat willen kunnen mee-investeren in het netwerk. Met voldoende deelnemers en gunstige financiering willen we bereiken dat onze energierekening uiteindelijk gelijk blijft of omlaag gaat.

In de WarmteWet staat bepaald dat de leveringskosten niet meer dan anders mogen zijn (NMDA-principe). Als de inkomsten niet leiden tot een sluitende businesscase, kan een warmteaanbieder via éénmalig te betalen aansluittarief komen tot een redelijk rendement. De Autoriteit Consument en Markt ziet er op toe dat dit rendement inderdaad redelijk is. In de praktijk is een warmtenet alleen maar succesvol aan te leggen als dit aansluittarief opweegt tegen de besparingen die het warmtenet voor bewoners oplevert. Dit moeten we in de onderzoeksfase verder uitzoeken.

Kan ik het gas laten afsluiten als ik buurtwarmte ga afnemen?
Ja, als je buurtwarmte afneemt én elektrisch gaat koken, raak je geheel onafhankelijk van gas. Dan hoef je geen vastrecht meer te betalen voor gas.
Hoe hoog is de investering in een buurtwarmtenetwerk?
De aanleg van warmteleidingen vergt een investering van naar verwachting circa 40 miljoen. Dit zijn de investeringen in de aanleg van het warmtenet en in de aanpassingen in de woningen, zoals de afleverset. Naast de investeringen, zijn aan het warmtenet ook exploitatiekosten verbonden, zoals voor het technisch beheer en de administratie.
Heeft het warmtenet voor MeerEnergie een sluitende businesscase? Legt de overheid daar geld bij?
Tegenover de kosten staat als dekking de bijdragen van bewoners voor de levering van warmte tegenover. Daarnaast ziet MeerEnergie kansen voor overheidssubsidies. De gemeente Amsterdam heeft daarvoor een bijdrageregeling van 5.000 euro per woning. Het evenwicht tussen kosten en opbrengsten luistert natuurlijk nauw. In de onderzoeksfase gaan we kosten en opbrengsten nog veel preciezer in beeld brengen.
Hoe komt MeerEnergie aan geld voor financiering van de aanleg van een netwerk?
Ook dit moeten we in de onderzoeksfase uitwerken. Als er sprake is van een sluitende businesscase, kan Meerenergie in gesprek gaan met financiers om het warmtenet te financieren. Uiteraard zullen de financiers daar een marktconforme rente voor rekenen. Hoe hoog die is, zal afhankelijk zijn van het risico van de businesscase en de organisatie en de zekerheden, zoals garantstellingen van kapitaalkrachtige instellingen, die daar tegenover staan. Ook andere modellen, waarbij die kapitaalkrachtige organisaties zelf investeren in het warmtenet zijn denkbaar. De uitwerking en keuze van een goede financieringsstructuur zal in de onderzoeksfase nog veel aandacht vragen.
Wat gebeurt er als ik mijn woning verkoop?
De warmte-aansluiting hoort bij de woning en kan je gewoon meeverkopen, net als een cv-ketel.
Spread The Warmth